Juli 2025

Door Vera Bavinck

Omdat kippen in de kleinschalige houderij vaak ouder worden dan in de reguliere sector,
komen er relatief ook vaker hennen voor met tumoren. Adenocarcinoom bij kippen is
een vorm van kanker die vaak het voortplantingssysteem aantast, met name de
eierstokken en de eileider.

Wat je in eerste instantie aan de kip ziet, is weinig: ze is een paar dagen sloom en
ligt dan ineens dood. Als je goed kijkt, valt een volle buik op. Soms lijkt die net een opgeblazen ballon en staat de hen erbij als een pinguïn, omdat de buik zo zwaar is (zie foto 1). Deze volle buik wordt niet alleen veroorzaakt door grote aantallen kleine tumoren (zie foto 2) die zich overal in de buikholte kunnen bevinden, maar ook door los vocht in de buik. Helaas is hier niets aan te doen.

Hoe vaak deze tumoren voorkomen, verschilt per ras en komt vaker voor bij hoogproductieve rassen. De prevalentie op een leeftijd van 2,5 jaar loopt op tot 30–38%. Deze ongelooflijk hoge prevalentie is de reden dat de leghen wordt gebruikt als diermodel voor eierstokkanker, ook wel
ovariumcarcinoom genoemd bij de mens.

Na het bereiken van de geslachtsrijpheid – rond de leeftijd van 18 tot 20 weken – ovuleren leghennen ongeveer elke 24 uur. Tegen de tijd dat ze twee jaar oud zijn, hebben de meeste kippen honderden ovulaties doorgemaakt. Dit komt overeen met het aantal ovulaties van een vrouw die de menopauze nadert. Het is deze “onophoudelijke
eisprong” waardoor kippen zo’n hoog risico lopen op het spontaan ontwikkelen van adenocarcinomen in het epitheel van het eierstokoppervlak.

Je kunt je dus afvragen: hoe duurzaam zijn legkippen eigenlijk? Na 2,5 jaar worden legkippen als oud
beschouwd, terwijl we vergeten dat een kip rustig 10 jaar oud kan worden. Dit is geen oproep om geriatrische kippen te gaan houden, maar wel om even stil te staan bij het lot van de legkip.