Natuurlijke geneeswijzen veehouderij

Natuurlijke middelen en kruiden kunnen worden ingezet in preventieve diergezondheid, met als gevolg een grotere biodiversiteit, minder antibioticagebruik, gezonde bodem en schoon water. Natuurlijke geneeswijzen leveren zo voordelen op voor dier, mens en milieu. Natuurlijke middelen worden steeds meer gebruikt, ingezet en geaccepteerd door dierenartsen. Toch is het vaak nog een zoektocht voor boeren die zich bezighouden met natuurlijke middelen. Hoe kunnen ze precies worden gebruikt? Op deze pagina maken we de vertaalslag tussen de wetenschap, literatuur en het toepassen in de praktijk. Op deze pagina vind je informatie per dier, meer informatie over kruiden, een toelichting bij wet- en regelgeving en kruidenrijk grasland en interviews met boeren en dierenartsen over een natuurlijke veehouderij.

Voor een specifiek overzicht voor melkvee, zie onze pagina Natuurlijke melkveehouderij.

*Sinds 2026 is het Platform Natuurlijke Veehouderij (PNV) samengegaan met Caring Farmers. Deze pagina verzamelt en bewaart alle informatie van dit platform. Meer informatie over PNV.

Informatie per dier

In de zogenaamde ‘stalboekjes’ staan handvaten om met natuurlijke middelen de gezondheid van de dieren te bevorderen en zo ziektes te voorkomen.

 

Informatie over kruiden

In 2008 werd een lesmodule voor het HBO- en MBO-onderwijs ontwikkeld over inzet van kruiden en natuurlijke middelen in de veehouderij.

  • In de podcast met Tedje van Asseldonk van het Institute for Ethnobotany and Zoopharmacognosy (IEZ) vertelt ze over haar eigen werk én over de geschiedenis van de kruidengeneeskunde.
  • In de podcast met Gerdien Kleijer, dierenarts, en oprichter van de studiegroep Dier en Kruid, over de ontwikkelingen van natuurlijke veehouderij en natuurlijke varkenshouderij.
  • Ethnobotany: Website van het IEZ (Instituut voor Ethnobotany en Zoofarmacognosy), bevat veel informatie en links naar rapporten.
  • Snoeivee: Boomwal als apotheek voor vee.

Wet- en regelgeving

In de verschillende stalboekjes staat een korte algemene toelichting over wet- en regelgeving van het gebruik van kruiden in de veehouderij. Mocht je meer hierover willen weten, dan kun je het rapport over wet- en regelgeving binnen het project Fyto-V (2020) raadplegen.

Voor (biologisch gehouden) melkvee, pluimvee en geiten hebben we groene lijsten opgesteld: hierop staan alle natuurlijke middelen die zijn toegestaan in de biologische geiten-, melkvee- en pluimveehouderij. De wetgeving rondom het gebruik van natuurlijke middelen is complex, zeker voor biologische veehouders. In de praktijk zorgt dat regelmatig voor onduidelijkheid en onzekerheid bij veehouders.  Op de lijsten staan alle middelen die veehouders mogen gebruiken, gerubriceerd naar aandoening.

Kruidenrijk grasland

Kruiden bevatten ten opzichte van gras andere gehaltes aan mineralen en sporenelementen en ze bevatten nog diverse andere stoffen. Zo kan kruidenrijk grasland helpen om de dieren die erop grazen gezond te houden.

Door de droge zomers is er veel meer animo onder boeren gekomen om kruiden in de wei te zaaien. Kruiden hebben een aantal belangrijke voordelen: veel kruiden wortelen dieper, trekken zo de bodem open en blijven veel langer groeien als het droog wordt. Kruidenweides zijn langer groen. Als er in een mengsel vlinderbloemigen zitten heb je minder (kunst)mest nodig, omdat deze planten stikstof vanuit de lucht kunnen binden.

Hier vind je meer informatie over kruidenrijk grasland:

Interviews met boeren en dierenartsen

Meer weten over een natuurlijke veehouderij? Lees de interviews met dierenarts Jan van der Zee en met dierenarts Gerdien Kleijer, het interview met dierenarts Hans Nij Bijvank en melkveehouder Gert Jan Kool of bekijk de interviews met boeren en een dierenarts hieronder.

Word vriend van Caring Farmers

Maak groen boeren mogelijk. Elke extra euro steun betekent dat wij koploperboeren beter kunnen helpen met onderzoek, campagnes, publicaties en inspraak en deelname aan beleidstafels.