Als Caring Farmers hebben we met verbazing gekeken naar het mest- en stikstofdebat. Niet omdat er stevig werd gedebatteerd — dat hoort bij politiek. Wel omdat een deel van de rechtse partijen opnieuw koos voor persoonlijke aanvallen, hoon en verdachtmakingen. Dit keer gericht op Laura Bromet van PRO.

Dat is niet alleen onaangenaam om naar te kijken. Het is vooral een afleidingsmanoeuvre.

Want laten we eerlijk zijn: PRO heeft het stikstofplan van het kabinet niet geschreven. GroenLinks zat de afgelopen twintig jaar niet in het kabinet. En het is niet GroenLinks dat ervoor heeft gezorgd dat boerenbedrijven verdwijnen, dat vergunningen vastlopen en dat het land op slot zit.

• Lees deze opinie ook in de Boerderij.

Die verantwoordelijkheid ligt voor een groot deel bij partijen die wél jarenlang aan de knoppen zaten. CDA en VVD hebben decennialang landbouwbeleid gemaakt waarin schaalvergroting, export, lage marges en uitstel van keuzes de boventoon voerden. En BBB heeft de problemen niet kleiner gemaakt door boeren vooral te vertellen wat ze graag wilden horen: dat het allemaal niet zo erg was, dat regels wel zouden verdwijnen, dat Brussel of Den Haag wel zou buigen, dat echte verandering niet nodig was.

Maar uitstel is geen strategie. Boosheid is geen verdienmodel. En een zondebok is geen toekomstvisie.

De meeste boeren zijn aardige, hardwerkende mensen. Mensen die vroeg opstaan, verantwoordelijkheid voelen voor hun dieren, hun land, hun gezin en hun bedrijf. Veel boeren willen best vooruit. Ze willen duidelijkheid. Ze willen een goed inkomen. Ze willen gewaardeerd worden. Ze willen niet klem zitten tussen banken, supermarkten, veevoerleveranciers, mestregels, natuurdoelen en politieke spelletjes.

Juist daarom is het zo kwalijk als politici boeren blijven gebruiken als decor voor hun eigen theater.

Want wat gebeurt er eigenlijk als een partij geen eerlijk verhaal heeft? Dan wijst ze naar een vijand. Naar “links”. Naar “Brussel”. Naar natuurorganisaties. Naar één Kamerlid. Naar iedereen, behalve naar het eigen falen. Dan wordt er niet gevraagd: hoe bouwen we een landbouw die over tien, twintig of dertig jaar nog bestaansrecht heeft? Dan wordt er alleen geroepen: zij willen u kapotmaken.

Maar boeren worden niet geholpen door politici die een ander uitschelden. Boeren worden geholpen door politici die durven zeggen wat nodig is: minder afhankelijkheid, betere prijzen, minder druk op grond en dieren, meer ruimte voor vakmanschap, natuur, bodem, water en regionale voedselketens. Boeren worden geholpen door beleid dat niet iedere paar jaar verandert, maar eindelijk richting geeft.

Daarom is de vraag richting de provinciale verkiezingen niet alleen: wie zegt dat hij “voor de boer” is? De echte vraag is: wie heeft een plan waardoor boeren kunnen blijven boeren?

Stem je op partijen die persoonlijke aanvallen gebruiken om hun eigen gebrek aan visie te verbergen? Op partijen die doen alsof de landbouw van gisteren ook de landbouw van morgen kan zijn? Op partijen die vooral vasthouden aan het oude, omdat ze zich geen andere toekomst kunnen voorstellen?

Of stem je op partijen die boeren serieus genoeg nemen om eerlijk te zijn?

Eerlijk over stikstof. Eerlijk over mest. Eerlijk over waterkwaliteit. Eerlijk over de pesticiden. Eerlijk over de grenzen van het huidige systeem. Maar ook eerlijk over kansen: natuurinclusieve landbouw, kringlopen, korte ketens, eerlijke prijzen, minder afhankelijkheid van bulkexport en meer waardering voor boeren die goed zorgen voor bodem, dier en landschap.

Boeren verdienen beter dan politieke partijen die hen boos houden.

Ze verdienen bondgenoten met visie, moed en verbeeldingskracht. Mensen die niet alleen zeggen dat ze van boeren houden, maar ook bereid zijn een landbouwsysteem te bouwen waarin boeren weer lucht krijgen.

Want de keuze is niet tussen boer en natuur. De keuze is tussen blijven hangen in verwijten, of samen werken aan een toekomst waarin boeren, burgers en natuur allemaal kunnen ademhalen.

Namens het gehele bestuur van Caring Farmers,

• David Luijendijk
• John Arink
• Annette Harberink
• Robert van den Breemer
• Ruud Zanders