Geschreven door Vera Bavinck, september 2026

Een overvolle krop met vloeibare inhoud zie ik vrij regelmatig bij dieren die buiten lopen. Veel vaker dan bij reguliere scharrelkippen die nooit toegang hebben tot gras en planten.

Wat is de krop?

De krop is een soort take-away voor later. Als je een kort maagdarm stelsel hebt aangelegd (omdat je zo licht mogelijk wilt zijn om te vliegen), maar af en toe wel veel voer wilt opnemen, is een krop heel handig. Het bestaat uit een dunne laag spier die onder invloed van de zenuw nervus Vagus samentrekt en voer doorstuurt naar de maag.

Oorzaken van een overvolle krop

Er zijn kippen waarbij de samentrekking van de kropspier niet meer werkt. Dat resulteert in een hangende, overvolle krop (in het Engels een ‘Pendulous crop’).

Er zijn drie hoofdoorzaken: de eerste zie ik vooral na de ophokplicht als er plots veel lang gras wordt gegeten en dit moeilijk door de krop heen stroomt. Dat kun je voelen want het gras vormt een soort bal en blijft verassend lang zitten. Deze dieren heb ik met wisselend succes geopereerd: onder lokale verdoving maak ik een opening naar buiten, leeg en spoel de krop  en hecht deze weer dicht. De ingreep is niet ingewikkeld.

Als de krop al erg is uitgerekt dan herstelt deze zich niet en dus blijven de kippen zonder en soms dus ook mét operatie een grote krop houden. Ik vermoed dat deze vorm ook voorkomt zonder de plotse overgang na een ophokplicht en dat het meteen de grootste groep betreft die de contractie van de krop verliezen door overmatige uitrekking en trage lediging. De tweede groep betreft veelal jonge hennen die steeds slechter worden, conditie verliezen en doodgaan. Dan is de krop niet het primaire probleem maar de doorstroom door het lichaam. Deze kan zijn gestagneerd door een virale aandoening die tumoren vormt (ziekte van Marek) zowel in het lichaam als de nervus Vagus. Soms lopen deze dieren ook slecht door verlamming. Er is niets aan te doen en ze gaan eraan dood.

De derde groep heeft een interne verstopping door bijvoorbeeld een vreemd voorwerp of tumor. Die redden het meestal ook niet.

Schimmelinfectie

Vaak wordt er gesproken over een schimmelinfectie die in de krop zorgt voor verlamming. Dat is een kip-ei-verhaal want voer dat lang in de krop blijft hangen, vergist en wordt zuur. Het kan ook schimmelen, afhankelijk van wat de hen via de snavel binnen krijgt. Mij is niet duidelijk of de verzuring eerst is of de verlamming. Wel geeft de schimmel een extra irritatie aan de krop; behandeling met een antischimmelmiddel kan helpen. Medicijnen hiervoor zijn alleen niet toegestaan bij kippen die eieren produceren voor consumptie.

Praktische tips:

Voorkomen is beter dan genezen

Allereerst is het raadzaam om te proberen voorkomen dat een krop overvol raakt. Bijvoorbeeld door het gras te maaien in de uitloop voordat de kippen na een ophokperiode naar buiten mogen. Dit geldt vooral voor de omheinde uitlopen met lang gras. Veel kleinschalige kippenhouders hebben juist beplanting of een boomgaard waarin de kippen lopen. Het kan helpen om de uitloop de eerste dagen pas in de middag te openen en de kippen zo te laten wennen aan het eten van groenvoer. Dat voorkomt ook dat de kippen geen legvoer meer eten omdat het buiten veel lekkerder is. Legvoer is nodig om de leg op pijl te houden.

Drinkwater behandeling

Daarnaast kan via drinkwater worden gestreefd naar zo min mogelijk vervuiling van de krop. Als je kippen uit plassen of sloten ziet drinken vraag je je af wat de zin hiervan is, maar die is er wel. Kippen drinken niet uit plassen omdat ze het lekkerder vinden dan schoon drinkwater. Maar het drinken uit open water heeft sterkt de voorkeur ten opzichte van drinknippels. De kip is ook niet voor de drinknippel ontworpen! Iedereen die buiten open water verstrekt in een beldrinker, emmer of bak, herkent het beeld dat de kippen naar het water sprinten zodra de uitloop opengaat.

Aanzuren van het water kan helpen, maar dan moet het wel goed gebeuren. Een scheut appelazijn in een emmer water verlaagt de pH niet voldoende en geeft juist een voedingsbodem voor bacteriën en schimmel. De pH van het drinkwater moet worden verlaagd tot 3,8. En om het lastig te maken: iedere appelazijn is net even anders. Ik heb thuis met de bio appelazijn van Fertilia een test gedaan en kwam uit op een 2% oplossing. Dus 1L azijn in 50L water.

Om te voorkomen dat schimmels en bacteriën het drinkwater vervuilen kan ook worden gekozen voor waterdesinfectie met chloor (10 ml bleek/1000L) of waterstofperoxide (afhankelijk van welke merk H2O2 je gebruikt tussen 100 en 250 ml/1000L). Vervuild drinkwater geeft problemen en kan zelfs zorgen voor verhoogde uitval onder de kippen door een darminfectie. Dit komt zelfs incidenteel voor daar waar je het niet zo snel verwacht: in de extensieve kleinschalige houderij. 

Krop legen

Opereren kan ook, maar dan wel door een dierenarts en zonder garantie op volledig herstel. Als de krop een harde bal van gras met zand heeft is het wel aan te raden. Zachte, overvolle kroppen kun je leeg masseren. Dan moet de hen op haar kop gehouden en de krop voorzichtig ‘gekneed’. Het is een beetje een open deur, maar: als de krop leegloopt dan kan ze niet ademen! Dit moet dus niet non-stop in 1 keer gebeuren, maar met beleid. Anders is het middel erger dan de kwaal.

Prognose

Er zijn hennen die hun hele leven met een joekel van een krop lopen en in prima conditie blijven. Als de doorstroom van voeding stagneert verliest ze aan conditie (borstbeen wordt ‘scherp’) en die hennen kunnen het beste apart worden gezet met voer en water om ze te volgen. Je haalt ze hiermee ook uit de pikorde, dat komt hun welzijn ten goede. Sommigen herstellen en anderen niet. Dat is vooraf moeilijk te voorspellen.