Vandaag nam Caring Farmers deel aan een rondetafelgesprek in de Tweede Kamer over doelsturing. Wat doelsturing precies inhoudt, weet nog niemand, maar het betekent in ieder geval dat boeren minder regeltjes krijgen en meer zelf kunnen kiezen hoe zij stikstof, pesticiden en CO2 uitstoot reduceren.
Klinkt mooi, want sommige regels zijn ontzettend krom, kostbaar voor de boer en makkelijk te omzeilen. Veel boeren – ook Caring Farmers – worden gek van de vele regels, en we zien al decennia dat doelen voor water, biodiversiteit, bodem en klimaat niet worden gehaald. Het is dus een goed idee om het over een andere boeg te gooien.
Maar doelsturing is ook verdomde ingewikkeld, bleek vandaag maar weer. In de tweede kamer spraken 3 wetenschappers, 7 boerenorganisaties. Over veel dingen is men het eens: het vraagt veel van iedereen en slaag niet zonder heldere doelen, een visie, meet- en handhavingsmethoden. Ook was iedereen het er over eens dat het niet te ingewikkeld moet worden.
En belangrijk: zowel wij, Biohuis, LTO als de wetenschappers pleitten ervoor dat boeren die aantoonbaar al aan dat zij middelensturing al voldoen aan de doelen die we belangrijk vinden, uitgezonderd moeten worden. Dat zijn bijvoorbeeld de biologische en biodynamische boeren die volgens hun keurmerk al zeer duurzaam werken. Als Caring Farmers pleitten wij uiteraard om ook andere duurzame boeren hierin mee te nemen. Denk aan buitenvarkenshouders, kleinschalige pluimveehouders, voedselbosboeren en meer boeren die aantoonbaar duurzaam en/of diervriendelijker opereren.
Toch bleef bij ons het gevoel hangen dat doelsturing veel te ingewikkeld is. De verschillende partijen hadden allemaal een andere mening over de uitvoering: moet het per gebied, per bedrijf of beiden. Meet je per kg product of per hectare, welke KPI’s kies je en welke doelen stellen we eigenlijk? Allemaal nog niet duidelijk.
Caring Farmers zou liever willen dat het Kabinet gewoon aan de slag gaat met middelensturing. We weten namelijk wat er moet gebeuren:
- Minder kunstmest, krachtvoer en pesticiden
- Meer landschapselementen, weidegang, dierenwelzijn, kruidenrijk grasland
- Hoger waterpeil, kleinere veestapel, inzet op gezondere bodems en minder CO2 uitstoot
Daar kunnen we morgen mee aan de slag, met heldere doelen voor 2030 en 2035. Een beloning voor boeren die het al doen, een wortel voor boeren die aan de slag gaan, en een stok voor boeren die niks doen door strengere handhaving. Maar ondertussen ook ondersteuning in de vorm van kennis, risicodeling en betalen voor het beheer van een mooier landschap. Want we hebben er met z’n allen een zooi van gemaakt, dus de transitie moeten we ook met z’n allen doen en niet alle risico en werk op het erf van de boer leggen.
We zijn erg gecharmeerd van de aanpak van Urgenda met het 7-vinkjes programma. Dat ondersteunt boeren met 1000 euro/hectare om in 10 jaar de omslag te maken naar een natuurinclusieve bedrijfsvoering volgens 7 heldere principes in lijn met de middelensturing die we hierboven noemden: goed bodembeheer, geen kunstmest, nauwelijks pesticiden, 10% landschapselementen, meer bomen, minder koeien/ha en veel weidegang. Helemaal mooi dat ze dat doen aan de hand van een visie Landinzicht waarbij niet enkel de landbouw, maar het gehele voedselsysteem op de schop moet. Net als wij met de Caring Movement bepleiten in onze visie Planeetaardig en Dierwaardig.
Urgenda is met gangbare boeren begonnen. Wij stellen voor om de biodynamische boer centraal te zetten in de transitie van de landbouw, maar vooral in de transitie van de overheid en alle instanties rondom de boer: de controleurs en beleidsmakers. Ook zij moeten in transitie en kunnen veel leren van deze zeer bevlogen en inspirerende groep van 150 boeren die door enorm vakmanschap zeer efficiënt gezond voedsel produceren. Ze gebruiken immers geen kunstmest, weinig mest en geen chemische middelen, maar produceren toch een goede oogst door volop gebruik te maken van zonne-energie en bodemleven. Zouden zij niet de basis moeten zijn waar je KPI’s op baseert? Vandaag leerden we ook dat niemand nog weet hoe je met doelsturing de boer goed moet belonen. Laten we beginnen met deze groep!
We weten wat er moet gebeuren. Het huidige systeem werkt niet, en doelsturing klinkt aantrekkelijk maar duurt simpelweg te lang. En het heeft het risico om een verdienmodel te worden voor adviesbureaus, universiteiten en fabrikanten van meetinstrumenten, maar niet voor de boer. Boeren krijgen pas rust, als we eindelijk samen met boeren klimaat, milieu en waterdoelen gaan halen. Dus aan de slag!
- Lees hier ons hele Position Paper
- Kijk in de film hieronder naar het 7-vinkjes voorstel van Urgenda
