Reactie op internetconsultatie ‘Landelijke vrijwillige beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Vbr)‘

Opnieuw wil de dubbel demissionaire minister Wiersma belastinggeld via een ondoordachte regeling doorsluizen naar de intensieve veehouderij. Caring Farmers (400 vooruitstrevende boeren) roepen demissionair kabinet en coalitie op om deze laatste stoppersregeling in de koelkast te parkeren tot er aan voorwaarden is voldaan.

Wij zijn níet tegen stoppersregelingen. Het is ten slotte niet de schuld van de individuele boer dat we in een klimaat, biodiversiteits- en stikstofcrisis zijn geraakt, maar de schuld van uitblijvend beleid van de overheid. Nu is het noodzakelijk dat de veestapel snel krimpt en er zijn veel veehouders zonder opvolger. Hier kunnen stoppersregelingen goed bij helpen. Ook zijn er vele veehouders die na vele jaren onzekerheid en zwalkend beleid de moed hebben opgegeven en wel wat hulp verdienen bij het stoppen. Ook zijn er boeren die in gebieden wonen waar de opgave enorm is, en niet elke boer heeft de kunde of de wil in huis om hieraan te voldoen.

Met andere woorden: we zijn niet tegen stoppersregelingen, maar wél tegen ondoordachte stoppersregelingen! En de huidige voorgestelde regeling is wat ons betreft een losse flodder die niet is ingepast in een visie en die wederom niet voorziet in flankerend (grond)beleid waardoor het kan gebeuren dat mooie oude weilanden plaatsmaken voor intensieve sierteelt. Waardoor de regeling haaks kan uitpakken voor het beoogde doel: natuurherstel. En dat is een verspilling van belastinggeld.

‘Als je doet, wat je deed, krijg je wat je kreeg’

Ons advies is daarom om deze specifieke stoppersregeling niet uit te voeren, tenzij deze aan voorwaarden voldoet. Deze reactie schrijven wij aan het dubbel demissionaire kabinet, maar ook aan de nieuwe coalitie aangezien ook zij ruim 2 miljard willen uittrekken aan stoppersregelingen.

Ons advies luidt: formuleer een voedselvisie

Regelingen worden pas efficiënt, als ze consistent bijdragen aan de uitvoering van een visie. Nederland smacht naar een langetermijnvisie op landbouw en op voedsel. Gelukkig bestaan er al goede voorbeelden, waar het nieuwe kabinet haar voordeel mee kan doen. Wij verwijzen graag naar:

• ‘Planeetaardig en Dierwaardig’, de voedselvisie van de Caring Movement, een samenwerking van artsen, boeren, veeartsen, chefs en dietisten, gebaseerd op het Planetary Health Diet dat steeds meer zorginstanties onderschrijven. Inclusief concrete acties voor de overheid en een hele brede coalitie, zelfs met D66.
• Landinzicht van Urgenda voor een heel uitgebreid en doorgerekend scenario op voedsel, grondstoffen en landgebruik, en het bijbehorende 7-vinkjes model voor perspectief voor boeren. https://urgenda.nl/landinzicht
• Ook verwijzen wij graag naar de Maatschappelijke Kosten en Baten Analyse van de Dierenbescherming en Caring Farmers: de transitie naar een dierwaardige veehouderij vergt een grote investering, maar levert veel meer dan een beter leven. Het levert de maatschappij uiteindelijk 2 miljard winst en meer welvaart op. En dit kan mét behoud van boeren. 

Toch vol inzetten op stoppersregelingen? Zorg dan dat aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:

• Enkel toegankelijk voor intensieve bedrijven met varkens, kalveren of pluimvee; voor melkveehouders en andere boeren met grond is extensiveren naar een natuurinclusieve, grasgevoerd en dierwaardige bedrijfsvoering veel goedkoper en daarmee een betere besteding van belastinggeld. Kies in dat geval voor het opkopen van fosfaatrechten, en goede extensiveringsregelingen.
• Aanvullend grondbeleid: heeft de veehouder in kwestie land, dan is flankerend beleid nodig over wat er met de grond gebeurt. Deze moet bij gaan dragen aan de oplossing van maatschappelijke problemen (klimaat, biodiversiteit, gezondheid, schoon water, dierenwelzijn).
  • Dus niet toestaan: intensieve teelten met kunstmest en pesticiden
  • Wel: natuur, natuurinclusieve landbouw (biologisch, biodynamisch, voedselbos, CSA tuinen etc) of bijvoorbeeld natuurinclusief wonen (biobased bouwen, deelauto’s, veel groen).
• Gemeenten en provincies moeten mee kunnen denken met de uitvoering van de regeling en moeten invloed hebben op de keuze van boerenbedrijven die in aanmerking komen. Zo kan de regeling beter bijdragen aan gebiedsprocessen en natuurvriendelijke bufferzones. Zo zou een gemeente ook – samen met de boer – moeten kunnen beslissen met er met de stal gebeurt: omzetten van varkens naar champignons? Van stal naar woningbouw of munitiedepot? Van stal naar caravanopslag of kleine tuinderij? Een goed alternatief verdienmodel zou de uitkoop van de boer goedkoper moeten kunnen maken voor de belastingbetaler.
• Er komt per direct een landelijk moratorium voor nieuwe stallen en voor uitbreidingen van intensieve bedrijven.
  • Een uitzondering geldt voor de bouw van stallen die aan alle 6 principes voor dierwaardige veehouderij voldoen, en die tevens rekening houden met natuur (bv een biologische bedrijfsvoering zonder kunstmest of synthetische bestrijdingsmiddelen, groene uitloop met bomen etc).
• De regeling moet efficiënter en sneller worden uitgevoerd dan voorgaande regelingen.
• 110% van het waardeverlies van de productiecapaciteit is te veel, 100% is ruim voldoende.
• Formuleer een doel: wanneer is de stoppersregeling succesvol?

Suggesties voor betere besteding van de beschikbare gelden:

• Investeer in ketens voor extensieve & dierwaardige veehouderij, tegelijk met het verhogen van dierenwelzijnsnormen (koe in wei!). Koop geen boeren uit, maar dieren.
• Zet in op een versnelde eiwittransitie en gebruik hiervoor prijsprikkels: maak (‘gangbare’) dierlijke producten duurder en groenten en fruit goedkoper.
• Intensiveer de handhaving van mestregelgeving- en dierenwelzijn
• Geef de plantaardige boer meer toekomstperspectief: investeer in de consumptie van groenten en fruit tijdens de lunch en in biobased bouwen.
• Investeer in herstel landschapselementen en verhogen van waterpeil.

Wij lichten onze reactie graag toe en zijn bereikbaar via info@caringfarmers.nl