Caring Farmers is zeer teleurgesteld over de vrijdag gepresenteerde regelgeving voor dierenwelzijn. Van kabinet Jetten hadden we meer verwacht, dan van kabinet Schoof en BBB-minister Wiersma. Maar wederom wordt niet gekozen voor een veehouderij waarin de behoeften van het dier centraal staan. Ook mist de samenhang met andere opgaven. Het kabinet had door in te zetten op een dierwaardige en natuurinclusieve veehouderij, kunnen bijdragen aan de opgaven klimaat, water en natuur en daarmee boeren perspectief kunnen geven. Dat is een grote gemiste kans.

Algemeen: voldoet niet aan de opdracht

De opdracht van de Tweede Kamer aan het kabinet die ten grondslag ligt aan deze AMvB, was om wetgeving te maken die zorgt dat dieren in 2040 worden gehouden volgens de 6 principes voor een dierwaardige veehouderij zoals opgesteld door de Raad van Dieraangelegenheden. Het uitgangspunt van deze opdracht was om een veehouderij te creëren die niet langer dieren aanpast aan het systeem, maar waarbij het systeem en de huisvesting zo worden aangepast dat dieren hun natuurlijke gedrag kunnen uitoefenen.

Om dit even helder uit te leggen met een voorbeeld: een koe is een herkauwer, een graasdier, een kuddedier, een zoogdier en heeft hoorns. Koeien zouden daarom de mogelijkheid moeten krijgen om in een familiekudde te lopen, voornamelijk gezond kruidenrijk gras te eten met af en toe een voederhaag, voldoende ruimte moeten hebben om lekker te liggen herkauwen, ’s winters in een comfortabele stal liggen, ’s zomers schaduw kunnen opzoeken, hun jongen te zogen en hun hoorns – die belangrijk zijn voor de innerlijke warmtehuishouding – te houden.

We kunnen één ding concluderen: daarin is deze AMvB niet geslaagd. Bij geen enkele diersoort wordt toegang tot buiten de norm. Koeien krijgen geen recht op weidegang, varkens geen recht om buiten te wroeten, en ook voor kippen blijft buitenuitloop buiten beeld. Dieren worden bovendien nog steeds opgesplitst naar productiedoeleinden in plaats van naar diersoort, en voor verschillende maatregelen ontbreken harde einddata.

Meer dan 7.000 burgers en organisaties reageerden op de internetconsultatie. Ook Caring Farmers diende een uitgebreide reactie in. We vroegen onder andere om de inzet van robuuste rassen, ruimte voor natuurlijk gedrag, duidelijke einddata en normen gebaseerd op wetenschappelijke inzichten. Van veel van deze punten zien we in de aangepaste AMvB niets terug.

Kortom, de minister moet wat Caring Farmers betreft terug naar de tekentafel. Dit vragen we voor de dieren, maar ook voor boeren: doe het in één keer goed en verschaf helderheid op de lange termijn.

Geen samenhang met andere opgaven op het boerenerf

Door niet door te zetten met een dierwaardige veehouderij, laat het kabinet niet alleen op het vlak van dierenwelzijn, maar ook op het vlak van milieu, stikstof, klimaat en natuur veel steken liggen. Er ligt hier een kans om diverse maatschappelijke problemen met hetzelfde belastinggeld op te lossen.

Een koe in de wei die vooral kruidenrijk gras eet, zorgt immers voor minder stikstof- en CO2-uitstoot en draagt bij aan meer biodiversiteit dan een koe die in de stal staat. Ook produceert ze gezondere mest voor de akkerbouw, die bijdraagt aan het bodemleven. Dat in deze AMvB niet wordt gekozen voor verplichte weidegang op korte termijn, is dan ook op zijn minst bijzonder te noemen. Juist door dierwaardigheid, klimaat, water en natuur in samenhang te bekijken, kan één maatregel meerdere doelen tegelijk dichterbij brengen.

Kosten wel berekend, baten niet

Keer op keer worden de kosten voor overheid en veehouder berekend, maar niet de baten voor maatschappij en koploperboer. Uit de Kosten en Baten Analyse die Caring Farmers en Dierenbescherming lieten uitvoeren, blijkt dat een integrale omslag naar dierwaardige veehouderij weliswaar een grote investering vergt, maar 7% rendement oplevert: 2 miljard euro per jaar voor de staatskas, plus veel meer brede welvaart en welzijn voor dier én mens.

Stop met boeren gevangen houden in een achterhaald systeem

Halfslachtige normen zijn niet alleen slecht voor dieren, maar ook voor boeren. Een boer die vandaag honderdduizenden euro’s investeert in een stal, moet weten of die stal over tien of vijftien jaar nog voldoet. Het slechtste wat de overheid kan doen, is boeren nu laten investeren in systemen waarvan we eigenlijk al weten dat ze uiteindelijk onvoldoende dierwaardig zijn.

Onze Caring Farmers laten iedere dag zien dat het anders kan. Zij geven dieren meer ruimte, kiezen voor weidegang of buitenuitloop, werken natuurinclusiever en zoeken naar bedrijfsmodellen met minder dieren en meer kwaliteit. Maar juist deze boeren lopen tegen een systeem aan waarin dierenwelzijn, natuur en maatschappelijke waarde onvoldoende worden beloond. Dat moet worden omgedraaid: niet de achterblijvers moeten de norm bepalen, maar de boeren die laten zien waar de landbouw naartoe kan.

Onze boodschap: luister naar de wetenschap, de samenleving én de boeren die nu al laten zien dat het anders kan. Geef boeren duidelijkheid over waar we naartoe gaan. Want een beetje meer dierenwelzijn is nog geen dierwaardige veehouderij.