De koplopers van Caring Farmers hebben een talent voor duurzaam produceren. Maar toch lopen ze vaak tegen onlogische en remmende regelgeving aan: ze werken natuurinclusief, maar vinden veel dichte deuren op hun pad. Boerenverstand zegt ja, maar de computer zegt nee. Ofwel ‘System Says No’.
Dat koplopers onvoldoende worden gesteund in regelgeving en subsidies, wordt bevestigd door het rapport Iedere Boer Telt, dat RVO maakte in samenwerking met Caring Farmers. Op 28 oktober wordt dit rapport besproken in de Tweede Kamer.
Kan het ook anders?
Achter regels zit vaak een hele geschiedenis. In een Publiek Ontwerp Traject (PONT) met LVVN, RVO en andere organisaties proberen we de logica achter de regels te ontwarren en samen tot verbetering te komen. Zodat we ‘System Says No’ ervaringen kunnen omzetten in ‘System Says Yes’ en hiermee de landbouwtransitie versnellen.
Onderdeel van dit proces was een Talentenjacht op de Dutch Design Week op 22 oktober: bijzonder talentvolle boeren liepen tegen een bijzondere jury aan met ambtenaren van LVVN, RVO en een provincie. Samen bespraken we hun casussen en waarom deze nou niet van de grond komen. De aanwezige ambtenaren lopen ook dagelijks tegen muren op, maar spraken allen de intentie uit om zich volop in te zetten voor de aanwezige boeren. Voor nu moesten de ondernemers het doen met een mooie beker.
Ben jij een ‘caring’ ambtenaar?
Op 17 november kunnen ambtenaren mee denken over oplossingen. Het traject eindigt met een Talentenjacht voor Ambtenaren. 👥 Voor ‘Caring’ ambtenaren van ministeries, provincies, waterschappen, gemeenten en uitvoeringsorganisaties die actief willen meewerken aan dit traject, stuur een mailtje naar ard@synnervate.nl,. In december wordt het hele traject met hopelijk concrete oplossingen voor een snellere landbouwtransitie en een betere positie voor voorlopers.
Voorbeelden van Talentvolle Boeren die last hebben van System Says No ervaringen
Het Rapport Iedere Boer Telt staat vol met hobbels waar koplopers tegen aanlopen. Maar met voorbeelden van echte boeren, gaan ze leven. Daarom werden vijf Caring Farmers voor de camera gezet.
- Poppe Braam met Alleb’ei
Poppe Braam wil het mannelijke dier een rol geven in het systeem. Hij houdt daarom dubbeldoel kippen, waarvan de haantjes niet als eendagskuiken worden vergast, maar opgroeien en vlees worden. Vlees en eieren worden onder het merk Alleb’ei verkocht bij biosupermarkt Odin. Maar kleinschalig kippen houden wordt in Nederland niet gestimuleerd. Tot 250 kippen zijn er géén regels, vanaf 250 kippen gelden dezelfde regels als voor houders met 100.000 kippen. Maar wat nou als je hennen én hanen wilt houden?
2. Erik Direks krijgt geen vergunning
Erik wil wat de maatschappij wil. Een vergunning met 7000 gangbare varkens inruilen voor 500 varkens die worden gehouden volgens het 3 Beter Leven sterren van het Zonvarken concept. De Jumbo wil het graag verkopen. Maar bij de gemeente en de provincie kijken ze al 3 jaar naar elkaar, en de vergunning blijft uit.
3. Kalverliefde, dierwaardig maar geen hulp
Bij slechts zo’n 40 van de 13.000 melkveehouders mogen de kalfjes langer bij de moeder blijven. 8 van deze boeren leveren aan Kalverliefde, het eerste #kalfbijkoe merk dat boeren hiervoor een meerprijs geeft. Als startende onderneming is het moeilijk om te groeien. Hoewel de samenleving naar een dierwaardige veehouderij wil, ondersteunt de overheid dierwaardige boeren niet. Caring Farmers pleit al 4 jaar bij het Convenant Dierwaardige Veehouderij voor een voorlichtingscampagne voor dierwaardig producerende boeren.
4. Lupineteelt heeft last van gif van de buurman
Lupine is goed voor de bodem, gezond voor mensen en past perfect in de eiwittransitie. Nieuwe opkomende teelten, zoals lupine, hebben geen onderzochte toegelaten residu-norm. Zo’n onderzoek is duur, dus wordt de norm op bijna 0 gezet, uit voorzorg. Of uit luiheid eigenlijk. Veel landbouwgif kan zich kilometers verspreiden. Vorig jaar moesten 4 telers hun lupine oogst weggooien, omdat er een beetje gif van de buurman op zat. Veel minder dan is toegestaan op andere producten in de supermarkt, maar ja – te hoog voor de absurde norm voor lupine. André Jurrius zoekt al een jaar naar hulp… maar LVVN, NVWA en CTGB wijzen naar elkaar. Lees ook in Trouw.
5. Wat is agroforestry eigenlijk?
Bij Tineke Alberts uit Bant zoemt en bloeit het, en haar bodem zit vol met koolstof. Bij haar staan fruitbomen en eenjarige teelten door elkaar heen. Probeer dat maar eens in te tekenen als je de ecoregeling invult – daar heb je dure adviseurs voor nodig. En die ecoregeling dat is een crime, want ‘landbouw’ en ‘natuur’ zijn strikt gescheiden, net als ‘productieve’ en ‘niet-productieve’ bomen. Je kan zo maar eens een fout maken, en dan krijg je niet hulp om het juiste vinkje in te vullen, maar een boete. Meerdere Caring Farmers zitten verwikkeld in rechtzaken met RVO vanwege verkeerde vinkjes – vaak rondom agroforestry. RVO daarentegen, heeft de EU weer in de nek hijgen.
Het System-Says-yes project van de Publieke Ontwerp Coalitie Landelijk Gebied, is een initiatief van PONT, met onder meer LVVN, RVO, RLI en Caring Farmers als deelnemers. PONT ondersteunt publieke organisaties bij het inzetten van een ontwerpende aanpak om beweging te brengen in complexe opgaven.
