Juli 2025

Door Vera Bavinck

Tussentijdse update over het GD onderzoek

Caring Farmers werkt sinds enkele maanden samen met GD Deventer (een veterinair
laboratorium) en doet onderzoek naar de gezondheidsstatus van kippen bij
kleinschalige pluimveehouders. Wij denken dat kippen die veel en vaak buiten zijn,
gezonder zijn. De grootschalige sector bekijkt het met argusogen. Tijd voor onderzoek en
om twijfels weg te werken.

Het onderzoek verloopt goed. Op 26 locaties zijn bloedmonsters, keelswabs en
overschoentjes genomen en ingestuurd om te onderzoeken op de aan- of afwezigheid
van een lijstje antistoffen en ziektekiemen. Aan het begin van dit onderzoek is besloten
om niet méér pluimveeziekten te onderzoeken dan de reguliere sector doet. Dit om te
voorkomen dat er met de vinger wordt gewezen naar de kleinschalige pluimveehouderij.

Het onderzoek richt zich op:
Via overschoentjes:

• Salmonella Enteritidis (SE) en Salmonella Typhimurium (ST)

• Via bloed:

• Antistoffen tegen Mycoplasma gallisepticum (Mg)
• Antistoffen na vaccinatie tegen Newcastle Disease (NCD)
• Antistoffen tegen de H5/H7-vormen van Aviaire Influenza

Via keelswab:

• Aanwezigheid van Mg

De uitslagen zullen door de GD worden geanalyseerd en gecommuniceerd. De testen
op vogelgriepantilichamen worden allemaal tegelijk uitgevoerd aan het eind van de
onderzoeksperiode, om te voorkomen dat – áls er antistoffen worden gevonden – heel
Nederland-Kippenland in rep en roer raakt.

We geven je wel alvast een spoiler alert: het ziet er prima uit. Wat ik heel
belangrijk vind, is dat er tot nu toe geen SE en ST is gevonden.

Dit heeft directe gevolgen voor de voedselveiligheid. Het buiten lopen van kippen – zeker
in combinatie met andere diersoorten zoals varkens en herkauwers – wordt vaak als
risico gezien voor het oplopen van SE en ST. De meeste kippen worden in de
opfokperiode drie keer gevaccineerd tegen SE/ST. Dat geldt ook voor alle bruine
leghybriden die in mobiele kippenstallen terechtkomen. Binnen het GD-onderzoek
deden ook een paar koppeltjes ongevaccineerde kippen mee.

Vaccinatie helpt het immuunsysteem zich te weren tegen een Salmonella-infectie, maar
staat niet op zichzelf. Een volwassen kippendarm waarin een stabiel microbioom leeft –
dat in balans is en voldoende korteketenvetzuren produceert – is veel beter in staat om
Salmonella buiten de deur te houden dan een ongezonde kippendarm. Dit is geen
hocus-pocus, maar goed wetenschappelijk onderbouwd. Wereldwijd wordt er gewerkt
met pre- en probiotica om dit principe van een gezonde darm te ondersteunen.

Binnen de kleinschalige houderij eten kippen naast het voer vaak ook allerlei planten en
insecten buiten. Dit komt de darmgezondheid ten goede en verkleint dus ook de kans op
een Salmonella-infectie. Maar de kans is nooit nul, en het is absoluut aan te raden om je
koppel regelmatig te blijven controleren met behulp van overschoentjes. Zie mijn blog over salmonella monitoring voor praktische informatie over hoe je dit kunt uitvoeren.