23 februari 2026

Door Vera Bavinck

Ontwormingsmiddelen en biologische eieren

In de biologische pluimveehouderij mogen chemisch-synthetische ontwormingsmiddelen worden ingezet wanneer dat diergeneeskundig noodzakelijk is. Dat gebeurt dus niet routinematig. Sinds 1 januari 2022 is de biologische legpluimveesector een stuk terughoudender geworden met de inzet van ontwormingsmiddelen. Dat komt door een verandering met betrekking tot de wachttijd van eieren.

2 x 0 ≠ 0

Sommige ontwormingsmiddelen hebben voor eieren een officiële wachttijd van nul dagen. In de gangbare houderij betekent dat dat eieren tijdens en direct na de behandeling verkocht mogen worden. Voor biologische eieren was de regel dat de wachttijd moest worden verdubbeld. Dus 2 x 0 = 0: eieren van kippen die werden ontwormd mochten ook als bio- ei worden verkocht. Dat is veranderd vanaf 1 januari 2022. Vanaf toen is nul geen nul meer. Bij inzet van een synthetisch chemisch allopatisch middel (zoals ontworming met flubendazol of fenbendazol) geldt dat minimaal een wachttijd van 48 uur moet worden aangehouden.

Dat betekent concreet dat eieren die tijdens en in de eerste 48 uur na een ontwormingskuur worden gelegd, niet als biologisch mogen worden verkocht. Ze moeten apart worden gehouden en bijvoorbeeld gangbaar worden afgezet. Die extra veiligheidsmarge past binnen de filosofie van de biologische sector: chemische middelen mogen worden gebruikt wanneer het dier dat nodig heeft, maar altijd met terughoudendheid en extra waarborgen.

Natuurlijke wormpreventie

Door deze verandering is er met vernieuwde energie gezocht naar alternatieven voor de wormenkuur. In de biologische pluimveehouderij is het uitgangspunt altijd: voorkomen is beter dan genezen. Wormbesmettingen worden in eerste instantie aangepakt met goed bodem / weidebeheer. Regelmatig schoonmaken en droog strooisel gebruiken voorkomt dat wormeitjes zich ophopen. Probeer de uitloop te rouleren en als dit niet kan
af en toe de grond om te spitten. Zonlicht en frisse lucht zijn natuurlijke vijanden van parasieten.

Ook via voeding kun je veel doen. In de biologische pluimveehouderij wordt tegenwoordig veel gewerkt met combinatiepreparaten die via het voer worden gegeven. Wat er precies in zit is niet makkelijk te achterhalen maar het zijn vooral kruiden en etherische oliën. Vermistop, Verdikt en Verm-X zijn voorbeelden van deze preparaten. Bij
de kleinschalige houderij wordt vaak knoflook door het drinkwater gedaan (geurloze knoflooktabletten bestaan), appelazijn (met mate) of pompoenpitten worden vaak gebruikt als natuurlijke ondersteuning. Kruiden zoals oregano, tijm en brandnetel helpen de darmgezondheid op peil te houden. En hoe sterker de darmflora, hoe beter kippen bestand zijn tegen indringers.

In de uitloop kunnen kruiden worden gegroeid die een werking tegen wormen hebben zoals bijvoet, absint, zuring, maggikruid, ganzevoet en pimpernel en boerenwormkruid.

De ene worm is de ander niet

Belangrijk om te weten: natuurlijke middelen werken vooral preventief. Regelmatige mestcontrole geeft aan welke wormen er zijn en in welke hoeveelheden. Niet alle wormen zijn even schadelijk en kippen die veel ruimte hebben, dus niet continue met hun mest in aanraking komen, hebben veelal een stabiel lage wormbesmetting zonder klachten.

Maar met de langdurige ophokplicht lopen bijna alle kippen op een klein stuk grond en komen wél veel in aanraking met hun mest en dus ook wormeneitjes. Zie je signalen zoals vermagering, diarree of bleke kammen, dan is het slim om mestonderzoek te laten doen en zo nodig gericht te ontwormen. Want hoewel het streven is om zo min mogelijk te ontwormen, kan het soms echt nodig zijn voor de gezondheid van de kippen.