Geschreven door Marieke Berkhout van Stichting Zaadgoed
In 2024 deed Henk Timmerman mee met onze vergeten groenten oproep. Hij meldde boerenkool Westerwoldse Mous aan. Een winterhard ras, dat zo hoog wordt dat je niet hoeft te bukken om te plukken. Het ras geeft groene en paarse planten en is zo divers, dat sommige tuinders er moeite mee hebben om het als één ras te zien.
De Westerwoldse Mous is een succesverhaal, want binnenkort wordt dit ras voor de derde keer uitgezaaid bij verschillende tuinders in Nederland en België, als onderdeel van de rassenproeven van stichting Zaadgoed en de Zaderij. Dat is precies het doel van onze nieuwe vergeten groenten oproep: nieuwe en oude groenterassen (her)ontdekken, zodat we ze mee kunnen nemen in proeven, om te testen of de zaden uiteindelijk via de Zaderij weer in de winkel en op ons bord terecht kunnen komen.
De tuin van Ruurd
Hoe kwam Henk aan de Westerwoldse Mous? Henk werkte als projectleider aan de herontwikkeling van het gevangenisdorp in Veenhuizen. Zo kwam hij in contact met Ruurd Walrecht uit Bakkeveen. ‘Ik kan over deze ontmoeting uren vertellen maar om een lang verhaal kort te maken: Ruurd had snel een stuk grond nodig.’ In een mum van tijd was het stuk grond wat Ruurd van Henk kreeg ontgonnen en omgevormd tot een prachtige tuin. Op de plek waar Ruurd destijds zijn tuin begon zijn nu de Tuinen van Weldadigheid.
Henk: ‘Ik ging heel vaak tussen mijn werk door even bij Ruurd buurten, omdat ik gewoon gek was van die tuin.’
Op een dag wees Henk naar de Westerwoldse Mous. ‘Wat is dat dan, Ruurd?’ vroeg hij. Ruurd vertelde over het bijzondere boerenkoolras dat hij ooit van iemand had gekregen.
Stamppot Mous
Henk was enthousiast en kreeg een handje zaad en begon met zaaien.
Het resultaat? ‘Ik heb weleens planten gehad die net zo groot waren als ik, en ik ben bijna twee meter,’ Vertelt Henk. ‘De stammen zijn polsdik. Mijn vrouw maakt er altijd stamppot mee. Mijn kleinkinderen zijn helemaal gek op stamppot Mous, zoals wij dat noemen.’
Toen Henk de oproep voor vergeten groente zag moest hij meteen aan de boerenkool van Ruurd denken.
Winterhard groen en paars
Wat is er verder bijzonder aan Westerwoldse Mous? Henk: ‘Wij ervaren zelf dat het heel lang goed blijft, ook na bijvoorbeeld sneeuw. Omdat het niet zo’n fijne kroes heeft, smet het niet snel.’
‘Ik moet dit jaar maar weer eens een plant laten staan. De zaden gaan best lang mee maar op een gegeven moment gaat de kiemkracht wel achteruit.’ Henk selecteert gewoon een plant die er kwalitatief goed uitziet. Het kan een groene of een paarse zijn. ‘En elke keer komt er weer paars én groen uit. Ik ben geen zaadteler of zo. Voor mij gaat het er gewoon om dat ik mijn eigen boerenkool overeind houd.’
In 2023 en 2024 heeft de boerenkool Westerwoldse Mous meegedaan aan de rassenproeven, georganiseerd vanuit de campagne Levende Zadenbank. Een van de tuinders gaf toen aan dat hij het nog geen ‘ras’ vond omdat er te veel variantie in zat. Binnen het project Proeftuin(en) patentvrije zaadvaste rassen, werd in 2025 juist dolenthousiast gezegd: ‘Je plukt echt een handje diversiteit!’ Ook dit jaar wordt de Westerwoldse Mous weer ingezaaid bij diverse tuinders.
Vergeten groenten oproep 2026
Heb jij nog zaden van bijzondere, vergeten of nieuwe groenterassen? Laat ze niet uitsterven en voeg ze toe aan de Levende Zadenbank! Net als in 2024, doen we dit jaar weer een oproep: stuur zaden in. Deze zaden zijn uniek erfgoed dat niet verloren mag gaan. De planten die eruit groeien zijn vaak enorm lekker en voedingsrijk. Bovendien zijn ze belangrijk voor biodiversiteit en toekomstige voedselzekerheid.
