23 februari 2026

Door Vera Bavinck

Ontwormingsmiddelen en biologische eieren

In de biologische pluimveehouderij mogen chemisch-synthetische
ontwormingsmiddelen worden ingezet wanneer dat diergeneeskundig noodzakelijk is.
Dat gebeurt dus niet routinematig. Sinds 1 januari 2022 is de biologische
legpluimveesector een stuk terughoudender geworden met de inzet van
ontwormingsmiddelen. Dat komt door een verandering met betrekking tot de wachttijd
van eieren.

2 x 0 ≠ 0

Sommige ontwormingsmiddelen hebben voor eieren een officiële wachttijd van nul
dagen. In de gangbare houderij betekent dat dat eieren tijdens en direct na de
behandeling verkocht mogen worden. Voor biologische eieren was de regel dat de
wachttijd moest worden verdubbeld. Dus 2 x 0 = 0: eieren van kippen die werden
ontwormd mochten ook als bio- ei worden verkocht. Dat is veranderd vanaf 1 januari 2022. Vanaf toen is nul geen nul meer. Bij inzet van een synthetisch chemisch allopatisch middel (zoals ontworming met flubendazol of fenbendazol) geldt dat minimaal een wachttijd van 48 uur moet worden aangehouden.

Dat betekent concreet dat eieren die tijdens en in de eerste 48 uur na een
ontwormingskuur worden gelegd, niet als biologisch mogen worden verkocht. Ze
moeten apart worden gehouden en bijvoorbeeld gangbaar worden afgezet. Die extra
veiligheidsmarge past binnen de filosofie van de biologische sector: chemische
middelen mogen worden gebruikt wanneer het dier dat nodig heeft, maar altijd met
terughoudendheid en extra waarborgen.

Natuurlijke wormpreventie

Door deze verandering is er met vernieuwde energie gezocht naar alternatieven voor de
wormenkuur. In de biologische pluimveehouderij is het uitgangspunt altijd: voorkomen
is beter dan genezen. Wormbesmettingen worden in eerste instantie aangepakt met
goed bodem / weidebeheer. Regelmatig schoonmaken en droog strooisel gebruiken
voorkomt dat wormeitjes zich ophopen. Probeer de uitloop te rouleren en als dit niet kan
af en toe de grond om te spitten. Zonlicht en frisse lucht zijn natuurlijke vijanden van
parasieten.

Ook via voeding kun je veel doen. In de biologische pluimveehouderij wordt
tegenwoordig veel gewerkt met combinatiepreparaten die via het voer worden gegeven.
Wat er precies in zit is niet makkelijk te achterhalen maar het zijn vooral kruiden en
etherische oliën. Vermistop, Verdikt en Verm-X zijn voorbeelden van deze preparaten. Bij
de kleinschalige houderij wordt vaak knoflook door het drinkwater gedaan (geurloze
knoflooktabletten bestaan), appelazijn (met mate) of pompoenpitten worden vaak
gebruikt als natuurlijke ondersteuning. Kruiden zoals oregano, tijm en brandnetel helpen
de darmgezondheid op peil te houden. En hoe sterker de darmflora, hoe beter kippen
bestand zijn tegen indringers.

In de uitloop kunnen kruiden worden gegroeid die een werking tegen wormen hebben
zoals bijvoet, absint, zuring, maggikruid, ganzevoet en pimpernel en boerenwormkruid.

De ene worm is de ander niet

Belangrijk om te weten: natuurlijke middelen werken vooral preventief. Regelmatige
mestcontrole geeft aan welke wormen er zijn en in welke hoeveelheden. Niet alle
wormen zijn even schadelijk en kippen die veel ruimte hebben, dus niet continue met
hun mest in aanraking komen, hebben veelal een stabiel lage wormbesmetting zonder
klachten.

Maar met de langdurige ophokplicht lopen bijna alle kippen op een klein stuk grond en
komen wél veel in aanraking met hun mest en dus ook wormeneitjes. Zie je signalen
zoals vermagering, diarree of bleke kammen, dan is het slim om mestonderzoek te laten
doen en zo nodig gericht te ontwormen. Want hoewel het streven is om zo min mogelijk
te ontwormen, kan het soms echt nodig zijn voor de gezondheid van de kippen.