Dit najaar lanceren we onze lam-bij-mam campagne. We zetten geitenhouders die hun lammetjes bij de geitenmoeder houden in de aandacht. Doetie Trinks runt in het Friese Aldwâld de biologisch-dynamische geitenboerderij Doetie’s Geiten. Op ruim 10 hectare kruidenrijk grasland grazen het hele jaar rond zo’n 70 gehoornde Toggenburger geiten, inclusief hun lammetjes. Doetie verwerkt alle melk dagelijks zelf, met de hand, tot rauwmelkse kaas die ook in sterrenrestaurants terechtkomt.
Doetie groeide op als boerendochter in Oudega. Al toen ze zes was hield ze twee bruine sikjes, en die melkte ze zelf. Boerin worden zat er niet direct in – het overnemen van het bedrijf werd voor haar broer weggelegd – dus ging ze studeren. Ze werd klinisch-chemisch analist en werkte in Londen mee aan kankeronderzoek.
Maar het werk in een ruimte zonder daglicht, met elke dag zakken vol plastic afval, ging haar steeds meer tegenstaan. Tijdens een fietstocht door het drukke, vieze Londen voelde ze vooral één ding: het gemis van de bodem. Ze raakte ervan overtuigd dat de oorsprong van veel ziektes ook zit in hoe we omgaan met de grond waar ons voedsel vandaan komt. Ze wilde terug naar de basis. In 2010 kwam de kans op een boerderij, waar ze klein begon, met zes Toggenburger lammetjes.
Volle, romige melk
Inmiddels houdt Doetie zo’n 70 Toggenburger geiten, uiteraard nog met hun hoorns. De Toggenburger is een Zwitsers ras met een vriendelijk, sober karakter. Dat past goed bij haar biologisch-dynamische manier van werken. De geiten geven wat minder melk dan de gangbare witte geiten, ongeveer een liter per dier per dag. Maar de melk is voller en romiger.
De dieren hebben ruim 10 hectare kruidenrijk land tot hun beschikking en lopen daar het hele jaar rond. Ze bepalen zelf waar ze eten, van zachte grassen tot geurige kruiden. Doetie voert geen krachtvoer en ze gebruikt geen kunstmest.
Lam bij mam
De geitjes blijven 10 tot 12 weken bij hun moeder, en de kleintjes soms wat langer. Voor de bokjes geldt precies hetzelfde: die krijgen dezelfde tijd en dezelfde zorg. De lammetjes blijven bij hun eigen moeder, al wisselt er weleens wat binnen de kudde, en ze hebben altijd toegang tot elkaar.
Het grootste voordeel zit ’m volgens Doetie in hoe de dieren opgroeien. ‘Ik denk dat ze fantastisch opgroeien bij hun moeder; daar kun je zelf niet tegenop. Het is belangrijk dat je ze niet te vroeg weghaalt. Ze gaan pas weg als ze er echt aan toe zijn en goed ander voer eten. Ze leren grazen, ze leren geit zijn, ze bouwen een sterke weerstand op en groeien harder.’ Het scheelt Doetie bovendien enorm veel werk: geen geklooi met flesjes. De dieren zijn wel wat minder tam, maar dat komt vanzelf goed zodra ze zelf moeder worden.
Wat mensen (niet) zien
Van de melk die de lammetjes overlaten wordt kaas gemaakt. Doetie verwerkt alle melk zelf. Elke ochtend melkt ze, en nog diezelfde dag verandert de melk — warm van het uier — in kaas. In houten vaten en via natuurlijke fermentatie zonder toevoegingen. Haar kazen dragen Friese namen zoals Lytse Wite, Swarte Toer, Geiteleafde en Grutte Grize, en vinden door het hele land aftrek, tot op de menu’s van sterrenrestaurants.
‘Als een dier helemaal in zijn element is, lichamelijk en geestelijk, dan word ik daar blij van,’ vertelt Doetie. Het verhaal van de lammetjes bij de moeder laten zien doet bijna niemand, zegt ze. ‘Ik zou dat misschien wel wat vaker moeten doen.’ Bij deze, Doetie!
