Dit najaar lanceren we onze lam-bij-mam campagne. We zetten geitenhouders die hun lammetjes bij de geitenmoeder houden in de aandacht, zoals Egbert en Karolien ter Veen. Aan de rand van Groningen, bij Dorkwerd, hebben zij een kleinschalige geitenhouderij. In een familiekudde blijven de lammetjes – geitjes én bokjes – bij hun moeder. Egbert verwerkt alle melk zelf tot kaas en yoghurt en verkoopt deze zuivelproducten en het vlees van de geitenbokjes rechtstreeks aan de consument. In het vlees van de bokjes zit voor hem de kern van het verhaal.
Zoveel mogelijk naar buiten
Egbert heeft 60 tot 70 geiten, met bijbehorend jongvee. Dat doet hij sinds 2015. Daarnaast heeft hij schapen, Herefordrunderen, buitenvarkens en scharrelkippen. Zij helpen mee met het onderhoud van de bodem. Egbert teelt ook groenten in een moestuin. Hij melkt zijn geiten grotendeels aan huis. Met de verzamelde melk maakt hij zelf rauwmelkse producten: geitenkaas met en zonder kruiden, yoghurt, Groninger Grillkaas en halloumi.
Egbert werkt zo natuurlijk mogelijk, zonder chemische bestrijdingsmiddelen of kunstmest, en de geiten mogen zoveel mogelijk naar buiten, met altijd toegang tot de stal.
Lam bij mam
De lammetjes blijven bij Egbert minimaal 10 tot 12 weken bij hun moeder in de familiekudde. Egbert: ‘De geiten zorgen doorgaans zelf uitstekend voor hun jongen; het belangrijkste is dat de lammetjes voldoende biest binnenkrijgen (de eerste melk die een geit produceert na de geboorte van haar lammetjes) en goed leren drinken. Soms hebben ze daar een beetje hulp bij nodig, maar meestal redden ze het prima op eigen kracht, en er is nauwelijks sterfte.’
Bij grote, intensieve bedrijven – soms wel 1.500 dieren – worden de bokjes vaak al op zeer jonge leeftijd geslacht en worden de vrouwelijke lammetjes met kunstmelk grootgebracht.
Dierenwelzijn, ook voor bokjes
De lammetjes blijven dus bij de moeder en dat geldt nadrukkelijk óók voor de bokjes. Dat is bijzonder, want de mannelijke geitenbokjes gelden, net als de stierkalveren in de melkveehouderij, als bijproduct.
Omdat bokjes geen melk geven, leveren ze weinig op. Bokken groeien namelijk ook nog eens langzaam en er zit weinig vlees aan een geit. De opbrengstprijs van een pasgeboren bokje is meestal negatief: een geitenhouder betaalt bij om de bokjes naar de mesterij te laten gaan. Daarom gaat het merendeel van de bokjes kort na de geboorte naar de slacht, vaak al na zeven tot tien dagen. De dieren die wel naar de mesterij gaan, leggen soms een transport van zes tot acht uur af. Egbert laat op zijn boerderij zien dat het ook anders kan.
Zuivel en vlees gaan hand in hand
‘Wie geitenkaas eet, zou eigenlijk ook bokjesvlees moeten eten,’ vindt Egbert. Voor hem gaan zuivel en vlees altijd hand in hand: om melk te kunnen geven, moet een geit eerst een lam krijgen, en de helft van die lammetjes is een bokje. Egbert: ‘Door dat vlees ook echt te eten geef je waarde aan het dier. Het is niet langer een bijproduct, maar een waardevol onderdeel van de zuivelketen.’
Na het spenen grazen de bokjes vrij in natuurgebieden rond de stad. Door te grazen helpen ze de bermen, dijken en een stuk bos te beheren. Rond een half jaar tot 7 maanden gaan ze naar een kleine, lokale slachterij, en het bokjesvlees verkoopt Egbert zelf. Het vlees en de zuivel blijven zo in de regio, en zo maakt hij de kringloop rond.
