Dit najaar lanceren we onze lam-bij-mam campagne. We zetten geitenhouders die hun lammetjes bij de geitenmoeder houden in de aandacht. Op Boerderij Buitenverwachting in Hoogmade houden Marrit Kyung Ok Schakel en haar man Bas van Rijn 40 melkkoeien en een kudde geiten. Alle jongen blijven bij de moeder: kalf bij koe én lam bij mam. Marrit is naast boerin ook kaasmaker, ze maakt regeneratieve veenweide- en witschimmelkaas.
Minder dieren, meer diversiteit
Bas van Rijn is de zesde generatie op de boerderij; zijn ouders maakten ruim 20 jaar geleden de omschakeling naar biologisch. Vanaf dat moment gingen Bas en Marrit steeds meer meewerken om er een multifunctionele boerderij van te maken: minder melk, meer diversiteit in de inkomstenstromen. Marrit, van Koreaanse afkomst en opgegroeid in Friesland, is inmiddels ruim 16 jaar boerin en kaasmaker: ‘Dan heb je minder melk, maar de melk die je hébt zit bomvol smaak, en daar ga je ook zuiniger mee om.’
Speciale kaas
Naast de koeien houdt Marrit een kudde van zo’n 50 geiten, waarvan een deel jongvee — grofweg 20 jonkies. Qua melkopbrengst komt ze op ongeveer 30 liter per dag. Dat is bescheiden, en dat klopt bij hun bedrijf ook: met de geiten zitten ze net op het randje van hobbymatig. Alle melk verwerkt Marrit zelf in de eigen kaasmakerij, met witschimmelkaas en speciaalkazen als handelsmerk. Haar kaasjes zijn bewust klein; die horen samen met wat lokale groenten gegeten te worden. Want, zo legt ze uit, ‘ik geloof niet dat je elke dag zuivel hoeft te consumeren.’
Kruidenrijke kaas
De lammetjes blijven ongeveer 3 maanden bij de moeder; dat gaat heel natuurlijk. En de lammetjes gaan gewoon mee de wei in, waar kruidenrijk grasland groeit. ‘Het kruidenrijke land proef je terug,’ vertelt Marrit. ‘Je hebt minder liters, maar de smaak is veel meer geconcentreerd, en in de kaas komt dat nog sterker naar voren dan in de melk. Het zou eigenlijk heel leuk zijn om dat eens goed met elkaar te vergelijken.’ Die geconcentreerde smaak past bij haar keuze voor kleine kaasjes: kwaliteit boven kwantiteit.
Kaas maken hoort bij boeren
‘Als je wat kleinschaliger bent, is het belangrijk dat diversificatie – een gemengd bedrijf – mogelijk is,’ vindt Marrit. ‘Zo kun je je melk verwerken tot nieuwe producten en meer waard maken.’
Daarvoor is volgens haar betere wetgeving nodig; de vraag wat een agrarische functie is en wat een nevenfunctie, moet opnieuw gesteld worden. Marrit: ‘Want wat is een boerderij eigenlijk?’ Het verwerken van je eigen producten tot kaas is wat Marrit betreft óók een agrarische functie, geen nevenfunctie. ‘Kaas maken moet je niet los zien van het boeren, en de overheid zou dat ook niet los moeten zien.’
‘Het zelf verwerken van melk hoort bij boeren, het geeft zichtbaarheid en meer waarde aan je product.’ Het past ook goed bij een lam-bij-mam-systeem. Marrit: ‘Als consumenten begrijpen waarom een klein kaasje bomvol smaak zit, en wat het voor de dieren betekent dat de lammetjes bij hun moeder blijven, is er al veel gewonnen.’
